LEZEN & MENSEN

Lezen is heerlijk. Er is veel onderzoek gedaan dat er op wijst, dat je soms echt een boek moet pakken. Een boek zonder afleidingen en hyperlinks geeft je de ruimte om diep te lezen en nieuwe ideeën op te doen. En je kunt natuurlijk best lezen over technologie. Daarom doe ik je een aantal voorstellen van boeken die ik gelezen heb. Wil jij het boek ook lezen, stuur een mail naar rens@technofilosofie.com. Misschien ligt het wel in mijn kast. Ik leen het meteen uit. O ja, en zelf schreef ik Appen is het Nieuwe Roken. Stuur ik je ook graag op! Klik daarvoor hier.

EVGENY MOROZOV
De Wit Russische Technologiefilosoof en held Evgeny Morozov is wat mij betreft dé internetscepticus van deze tijd. Hij heeft termen gemunt als Internetcentrisme (het internet beschouwen als één uniform gegeven zonder context), Techno-Utopianisme (denken dat alles opgelost wordt door technologie) en Solutionisme (een probleem versimpelen en dan oplossen met technologie). Het leuke van Evgeny is dat hij moeilijke boeken schrijft (waar heeft Witrus zo goed Engels geleerd) met belangrijke thema’s, maar wel met een villein randje. Evgeny is ook een beetje een heel goed opgeleide, hele slimme, heel goed geïnformeerde troll. En dat maakt zijn boeken wel zo leesbaar.

The Net Delusion -> In dit boek uit 2012 maakt Evgeny korte metten met mensen die denken dat ‘het internet’ zal leiden tot meer democratie en meer ‘power to the people.’ Met heel veel voorbeelden betoogt hij waarom juist dictatoriale regimes veel slimmer en sneller gebruik maken van de nieuwe mogelijkheden en veegt hij de vloer aan met naïevelingen als Mark Zuckerberg die denken dat alleen het connecten van mensen zal leiden tot een betere wereld. Yeah, right!

To Save Everything Click Here -> Mijn favoriete boek over technologie. Het internet is niet de oplossing voor alle problemen. Sociale media maken ons niet gelukkiger. Smart oplossingen zijn niet slim. Echte problemen vragen om duurzame oplossingen niet om versimpelingen en wat technologie. Obesitas bijvoorbeeld is een maatschappelijk probleem (waarom is FastFood zo goedkoop?) en geen kwestie van een stappenteller, een calorieënmeter en wat goede wil.

KEVIN KELLY
Waar de eerder genoemde Morozov het best omschreven kan worden als een hele intelligente troll, is de Amerikaan Kevin Kelly meer een slimme kabouter. De Amerikaanse Chriet Titulaer, maar wel een invloedrijke en een positieve. Kevin Kelly gelooft erin dat technologie leidt tot betere problemen en betere problemen los je op met betere technologie. Hij was één van de oprichters van Wired Magazine en hij was verantwoordelijk voor de term Quantified Self. Kevin is altijd zonnig, waar Elon Musk en Bill Gates de alarmbellen rinkelen over kunstmatige intelligentie, blogt KK op zijn gemak een heel ander geluid.

The Inevitable -> Kevin Kelly is beroemd dankzij zijn boek What Technology Wants, maar dat heb ik niet gelezen, dus daar kan ik weinig over zeggen. In The Inevitable beschrijft Kevin Kelly 12 trends. Hij overstijgt het alledaagse en laat zien hoe de wereld er over 30 jaar uit zal zien en legt uit waarom dat onvermijdbaar is. Een voorbeeld? We veranderen van People of The Paper naar People of the Screen. Nu is het nog zo dat als iets officieel is, het op papier moet, straks niet meer, betoogt Kevin Kelly en hij legt uit wat Screening precies inhoudt. Abstract hier en daar, maar interessant.

TRISTAN HARRIS
Tristan Harris is een Amerikaanse ex – design – ethicus van Google die een organisatie opgericht heeft genaamd Timewellspent.io. Hij betoogt dat bij de ontwikkeling van onze apps de waarden van de technologiebedrijven centraal staan én niet onze waarden. Dat betekent dat de apps zo ontworpen zijn dat we zoveel mogelijk tijd doorbrengen op onze smartphone. Of dat nu goed voor is of niet. Middels Ted Talks, essays en zijn eigen organisatie probeert hij een tegenbeweging op gang te brengen. Zijn organisatie is genaamd Time Well Spent omdat het niet gaat om de tijd die je doorbrengt op een platform (dé KPI van een technologiebedrijf) maar omdat het gaat om tijd die je goed doorbrengt, en dat is heel wat anders.

Tristan Harris heeft nog geen boek geschreven. Echter, mensen die precies weten hoe je dergelijke apps ontwikkeld schreven wel boeken die ik gelezen heb. Die raad ik je aan om door te krijgen hoe de trucs werken. Bijvoorbeeld Hooked van Nir Eyal. In dit boek legt Nir Eyal uit dat niet de beste app wint, maar de meest verslavende en vervolgens presenteert hij zijn recept voor een verslavende app. Voor wie liever niet leest (dom, dom), de  geanimeerde Talk. Een andere aanrader is Evil by Design van Chris Nodder, leest heerlijk weg en laat stap voor stap zien hoe onze hoofdzonden (gemakzucht, trots, lust…) misbruikt worden om apps en websites te bouwen die ons manipuleren. Overigens is er ook een boek van Natasha Dow Schüll waarin ze 30 jaar onderzoek naar verslaving aan fruitautomaten beschrijft. Taaie kost, dat boek genaamd Addiction by Design, maar wel met prachtige inzichten, zoals dat gokkers aan gokkasten niet spelen om geld te verdienen maar spelen om in de Machine Zone te komen. Een ander boek over smartphoneverslaving dat ik heb gelezen was Leven Zonder Smartphone Stress van Alexander Markowetz een professor van de Universiteit van Bonn die schrijft over de resultaten van een app (Menthal) die bij houdt hoeveel iemand gebruik maakt van zijn smartphone. Ik vond het een beetje een academisch, saai en zuur boek.

En dan nog boeken over smartphone verslaving die ik (nog) niet gelezen heb:

Boeken van Internet,- of Silicon Valley sceptici
Throwing Rocks at The Google Bus is een hartstochtelijk betoog over groei en waarom groei de vijand aan het worden is van welvaart. Douglas Rushkoff, een geweldige media theoreticus, neemt ons mee naar de geschiedenis van de economie en laat zien hoe technologie de kwetsbaarheid van eeuwenoude structuren blootlegt. Technologie is niet het probleem, onze verouderde systemen zijn het probleem, met als meest in het oog springende groei!

The Internet is Not The Answer is een boek van Andrew Keen waarin hij eerst een vrij saaie geschiedenisles geeft over het internet maar daarna op stoom komt. Zijn boodschap: de opbouw van het internet is gedecentraliseerd en verspreid. De architectuur impliceert gelijke kansen voor iedereen en gelijkwaardigheid, maar Andrew Keen, laat in dit manifest zien dat dat lang niet altijd het geval is. Oké, natuurlijk is er dat meisje met de gitaar dat via YouTube een wereldster werd, maar er zijn ook 20% minder professionele muzikanten dan 15 jaar geleden. Het is Winner Takes All. Hoezo gelijke kansen voor iedereen?

The Filter Bubble is een boek van Eli Pariser. Zijn boek heeft geleid tot de veel gebruikte term (filter) bubbles.Eli Pariser, een internet activist, laat zien hoe zoekopdrachten op Google en Facebook Timelines volledig worden aangepast aan jou, en waarom dat een slechte ontwikkeling is. Het boek is al uit 2011, maar de toon blijft bezwerend en de boodschap van groot belang. De cover van het boek lijkt overigens veel op dat andere belangrijke boek Je hebt wel iets te verbergen van Maurits Martijn en Dimitri Tokmetzis. In dit boek wordt haarfijn uit de doeken gedaan waarom privacy oz belangrijk is, hoe slecht het daarmee gesteld is én waarom de uitspraak “privacy interesseert met niet, ik heb niets te verbergen”, écht heel dom is. De vraag is overigens of de mensen die dat soort dingen zeggen, dit soort boeken lezen. Jij moet het in ieder geval wel doen, aanrader!

De reden dat al die bedrijven zo graag data verzamelen is dat ze Handelen in Aandacht zijn of in het Engels Attention Merchants. Dit boek van de Amerikaan Tim Wu laat zien dat sinds de eerste kranten er handelaren in aandacht zijn. Bedrijven die eerst je aandacht proberen te krijgen én dan die aandacht doorverkopen aan andere bedrijven. Eerst waren het kranten, toen de radio, toen TV en nu het Internet. En elke keer leidt het tot een race to the bottom. Zeer lezenswaardig en vol met fantastische historische anekdotes.

Diverse boeken & mensen
Een ander boek wat ik gelezen heb is Kunstmatig van Nature van Jos de Mul. Het boek onderzoekt de ontwikkeling naar een Homo Sapiëns 3.0 en stelt zich de vraag of wij onze eigen evolutionaire opvolger zullen scheppen. Het nadeel vond ik dat het taalgebruik onnodig complex en wetenschappelijk is, waardoor het boek soms heel taai is en de boodschap minder goed overkomt, althans op mij. Veel beter in het overbrengen van de boodschap rond technologie en natuur (en de samensmelting) is wat mij betreft:

KOERT VAN MENSVOORT

Koert van Mensvoort deed de redactie op het boek Next Nature, een samenbundeling van allerlei verschillende schrijvers. Echt een aanrader, geweldig vormgegeven en informatief. In dit boek staat ook de Pyramide van Technologie en ik ben vooral een fan van zijn projecten op het snijvlak van kunst, filosofie en technologie. Mijn favoriet is Freeman. Zou je niet in een maatschappij willen leven zonder grenzen, zonder terroristen, waarin je ongeremd kunt consumeren? Ja, toch? Koert ontwierp een PacMan versie waarin dat mogelijk is. Geen zak aan, uiteraard.

Ook raad ik het boek Ons Feilbare Denken van Daniël Kahneman aan. Een standaardwerk van Nobelprijswinnaar Kahneman en onontbeerlijk om te begrijpen op welke manier wij denken rationeel te zijn, maar dat meestal niet zijn. Het zijn juist de patronen die Kahneman beschrijft die helpen te begrijpen hoe wij ons verhouden tot onze apps, tot websites en tot andere internetdiensten.

YUVAL NOAH HARARI
Afbeeldingsresultaat voor yuval noah harariDe Israelische historicus Harari is misschien wel het meest bekend van het boek Sapiens dat een wereldwijde bestseller werd. De opvolger Homo Deus is voor ons misschien wel nog interessanter. In dat boek beargumenteerd Harari op rustige, begrijpelijke maar ook sarcastische en verontrustende wijze dat er misschien wel een nieuwe klasse mensen zal ontstaan. Geupgradede mensen die geen toepassing meer zien voor de massa. Glashelder vertelt Harari dat religies (waaronder ook kapitalisme en communisme) alleen succesvol kunnen zijn als ze technologie begrijpen, dat alles data is, dat we allemaal algoritmes zijn en dat deze algoritmes ons straks beter zullen kennen, dan wij onszelf kennen. Wij vinden het ethisch verantwoord om slordig om te gaan met de kip. Wij zijn tenslotte veel intelligenter dan kippen. Dus, als er een nieuw soort intelligentie komt in de vorm van AI, is het dan ook niet ethisch verantwoord om vervolgens met de (rest van de) mensen om te gaan als ware het kippen? Ja, toch? Of toch niet. Lezen!

 Laatst aangepast op 11-8-17